Ambachtelijke zeep, glycerinezeep of handzeep, wat is het verschil?

Drie verschillende soorten zeep, een stevig blok ambachtelijke zeep, een glycerinezeep en een fles handzeep met een pompje, maar welke kies ik nou? Ze maken alle drie je handen schoon, maar ze voelen anders aan, ze schuimen anders en de een gaat langer mee dan de ander. En dat verschil zit niet in de verpakking, het zit in hoe ze gemaakt worden en wat erin gaat. Ik zet ze hier voor je naast elkaar, zodat je weet welke bij jou past, en misschien ook wel bij welk moment van de dag.

Waarom voelt de ene zeep zo anders dan de andere?

Een blok zeep begint met olie en loog. Loog is een sterk bijtende vloeistof, maar schrik niet, in de zeep die je koopt zit het niet meer, want tijdens het zeepmaken verandert het samen met de olie in zeep. Vroeger maakten mensen dat loog gewoon zelf, ze goten water over de as van verbrand hout en vingen op wat er onderaan uit druppelde, en dat water had dan de bijtende stoffen uit de as opgenomen. Dat was het loog, en dat kookten ze daarna met dierlijk vet of olie tot zeep. Tegenwoordig gebruikt een zeepmaker natronloog, dat in een fabriek gemaakt wordt uit zout water, maar het idee is in al die eeuwen niet veranderd.

Zeep maken is eigenlijk gewoon scheikunde. Als de olie en het loog bij elkaar komen, ontstaat er een reactie, en uit die reactie komen twee dingen voort, zeep en glycerine. De glycerine komt uit de olie zelf en komt bij de reactie los. Dat geldt voor alle plantaardige oliën en boters, van olijfolie en kokosolie tot sheaboter en cacaoboter, en ook voor dierlijk vet. Essentiële olie is een uitzondering, die heet wel olie, maar daar zit geen glycerine in en daar kun je ook geen zeep van maken, die zorgt alleen voor de geur. En dat geldt ook voor minerale olie uit aardolie, zoals paraffine.

Het loog lost daarbij niet op en verdampt ook niet, het wordt bij de reactie zelf een deel van de zeep. Daardoor bestaat het als loog niet meer, en zit er in het blok dat je uiteindelijk in handen hebt geen loog meer. Een zeepmaker gebruikt bovendien meestal net iets meer olie dan nodig is, zodat er zeker niets van het loog overblijft, en die extra olie maakt het blok ook nog eens zachter voor je huid. De glycerine trekt vocht aan en houdt het vast, en daardoor voelt je huid na het wassen minder snel strak aan.

In grote zeepfabrieken gaat het anders. Daar wordt het mengsel gekookt en gaat er zout bij, waardoor de zeep boven komt drijven en de glycerine achterblijft in het water eronder. De glycerine wordt apart verkocht, bijvoorbeeld aan de cosmetica-industrie, en sommige fabrikanten voegen daarna weer een beetje glycerine aan hun zeep toe. Dat heeft dus niets met de soort olie te maken, het zit in de manier van maken. Bij ambachtelijke zeep wordt er niets afgescheiden en blijft alle glycerine gewoon in het blok. Hoe een blok bij The Highland Soap Company van begin tot eind met de hand gemaakt wordt, lees je hier.

Wat is ambachtelijke zeep?

De ambachtelijke zeep van 190 gram wordt, net als de glycerinezeep en de handzeep, met de hand gemaakt in Fort William. De oliën en boters worden koud verzeept, dus zonder dat er warmte bij komt, en daardoor blijft de glycerine gewoon in het blok zitten. De basis is in elke geur hetzelfde, cacaoboter, olijfolie en sheaboter, en daarbovenop komt de geur van de lijn, met essentiële oliën en ingrediënten als heide, brandnetel of zeewier.

In de werkplaats gaan de oliën en boters in een groot vat, het loog komt erbij en het geheel wordt geroerd tot het dikker wordt, zonder dat het ooit gekookt wordt, en dan wordt de nog zachte zeep in lange vormen gegoten. Daarin blijft hij ongeveer een week staan, zodat hij enigszins uithardt, en daarna wordt hij met de hand in blokken gesneden.

Die blokken gaan op een rek en drogen daar nog een paar weken na voordat ze ingepakt worden, en dat laat zich niet versnellen. In die tijd wordt het blok harder, en daardoor gaat hij ook lang mee. Hij voelt romig aan en geeft een zacht, vol schuim, en omdat elk blok met de hand gesneden wordt, ziet het ene er altijd net iets anders uit dan het andere. Daarna gaat elk blok, zonder plastic, in een doosje. De meeste ambachtelijke zepen zijn vegan.

Wat is glycerinezeep, en is hij goed voor je huid?

De glycerinezeep van 150 gram wordt op een heel andere manier gemaakt. Daarvoor gebruikt The Highland Soap Company een zeep van biologische plantaardige oliën, waar extra glycerine en sorbitol aan toegevoegd zijn. Sorbitol is een stof uit planten die, net als glycerine, vocht vasthoudt. Die zeep wordt verwarmd tot hij vloeibaar is, de geur gaat erbij, en dan wordt hij door een zeef in lange vormen gegoten. Als hij is afgekoeld, wordt hij in blokken gesneden en is hij klaar, hij hoeft dus niet weken te drogen. Door de vele glycerine is het blok glad en een beetje doorschijnend.

Hij reinigt zacht, houdt je huid glad en soepel en is geschikt voor elk huidtype.

Heb je een droge of gevoelige huid, dan zou een glycerinezeep dus best eens een fijne keuze kunnen zijn, al merk je het verschil natuurlijk het best als je hem zelf een tijdje gebruikt. De glycerinezepen zijn vegan. Op de ingrediëntenlijst zul je ook palmolie zien staan. Dat is palmolie die geoogst wordt op een oude veeboerderij in Colombia, biologisch gecertificeerd, en daar is geen regenwoud voor gekapt. Archie van The Highland Soap Company vertelt daar meer over in A Sustainable Soap Story.

Wanneer kies je vloeibare handzeep?

Vloeibare handzeep is vooral handig op plekken waar veel handen langskomen, je drukt één keer op de pomp en je hebt precies genoeg. Bij The Highland Soap Company zit er in elke handzeep dezelfde zachte basis, aloë vera, kokosolie, kamille en brandnetelblad, met daarbovenop de geur van de lijn. Hij is vegan en komt in een fles van 300 ml met een pompje.

Vloeibare zeep wordt gemaakt met kaliloog in plaats van natronloog. Met natronloog wordt zeep hard, met kaliloog blijft hij zacht, en met water erbij wordt hij vloeibaar. In de ingrediëntenlijst van de handzeep zie je dat ook terug, daar staat kokosolie die met kaliloog tot zeep gemaakt is.

In de keuken, waar je de hele dag door je handen wast, of in de gastenbadkamer, is een pomp makkelijk en voelt het voor iedereen schoon. Is de fles leeg, dan vul je hem bij met een navulling van een liter, zodat je niet steeds een nieuwe fles koopt. Wil je je handen daarna ook zacht houden, lees dan ook waarom handzeep en lotion samen beter werken.

Welke past bij jou?

Er is geen goede of foute keuze, het hangt vooral af van waar en hoe je hem gebruikt. Een paar voorbeelden.

1. Droge handen nu het kouder wordt? Kies een glycerinezeep of een ambachtelijk blok met sheaboter, en smeer daarna een lotion op je nog vochtige handen, dan glijdt hij makkelijker uit en heb je er minder van nodig.
2. Een druk huishouden met veel handen? Zet een pomp bij de wastafel en in de keuken.
3. Onder de douche? Een ambachtelijk blok schuimt lekker vol en gaat lang mee, zeker als je hem hoog en droog legt.
4. Minder plastic in huis? Een blok zeep komt helemaal zonder plastic. De flessen van de douchegels worden bij The Highland Soap Company van suikerriet gemaakt, en dat is nog steeds een soort plastic, maar dan van een plant in plaats van aardolie.
5. Een cadeautje voor iemand? Een blok of een glycerinezeep is klein, persoonlijk en ruikt meteen ergens naar. Of geef ze allebei met de Two Soap Gift Set, een glycerinezeep en een ambachtelijk blok in dezelfde geur, samen in een doos.

Zo gaat je zeep langer mee

Kies je voor een blok, dan heb je er het langst plezier van als hij tussendoor goed kan opdrogen. Een paar dingen die helpen.

1. Leg hem in een bakje met ribbels of gaatjes, zodat het water weg kan.
2. Leg hem hoog en droog, dus niet op de rand van het bad of onder de douchekop.
3. Snijd een groot blok in tweeën, dan blijft de ene helft droog en hard in de kast liggen tot je hem nodig hebt.
4. Laat een nieuw blok een paar weken uitgepakt liggen, dan wordt hij nog wat harder, en ondertussen ruikt je linnenkast er heerlijk van.

Zeep is niet gewoon zeep

Een blok, een glycerinezeep en een pomp doen alle drie hetzelfde werk, maar ze voelen anders, de een gaat langer mee dan de ander, en ze passen bij een ander moment van de dag. En misschien is het antwoord voor jou ook wel gewoon alle drie, een blok onder de douche, een glycerinezeep bij de wastafel en een pomp in de keuken.

Wil je ze zelf eens naast elkaar ruiken en voelen?

Bekijk de zepen