Wat is aromatherapie eigenlijk?

Als ik vertel dat ik aromatherapeut ben, zie ik mensen vaak al denken, o, iets met geurtjes, een kaarsje aan en een druppel lavendel op je kussen. En dat snap ik ook wel, want het woord aroma zit er nou eenmaal in, en op bijna elke kaars en elke fles badschuim staat het tegenwoordig wel ergens. Maar aromatherapie gaat zoveel verder dan lekker ruiken. Je werkt met de stoffen die in de plant zelf zitten, en die doen iets voor je huid, je spieren, je ademhaling en je slaap, de geur is eigenlijk alleen het deel dat je als eerste merkt.

Ik heb me er jaren geleden in laten opleiden, en eerlijk is eerlijk, in al die jaren ben ik steeds weer verbaasd over wat essentiële oliën doen. Hoe een paar druppels lavendel een rode, geïrriteerde plek op je huid tot rust brengen, hoe iemand bij de geur van sinaasappel ineens rechtop gaat zitten, of hoe een warme olie met gember en rozemarijn stijve schouders weer losser maakt, het blijft bijzonder dat een plant dat allemaal in zich heeft. Daarom hier wat aromatherapie nou eigenlijk is, en wat het voor jou kan doen.

Wat is aromatherapie dan wel?

Aromatherapie is werken met wat planten ons geven, om iets te doen voor je lijf en voor hoe je je voelt. Het bekendst zijn de essentiële oliën, de plant zelf in een paar druppels, en in het artikel over essentiële oliën lees je hoe die uit de plant gehaald worden. Maar als aromatherapeut werk je met veel meer dan alleen die kleine flesjes.

De stoffen uit al die ingrediënten komen niet alleen via je huid je lijf binnen, maar ook via je neus, en eenmaal binnen doen ze hun werk, verzachtend, verwarmend, verkoelend of juist ontspannend. De geur is dus een fijne bijkomstigheid, maar niet het hele verhaal, een beetje zoals je verse gemberthee ook niet alleen drinkt omdat hij zo lekker ruikt.

Wat doet een olie behalve lekker ruiken?

Elke olie heeft zijn eigen karakter, en als aromatherapeut kijk je daarom eerst naar wat iemand nodig heeft en pas daarna naar wat er lekker ruikt.

Hieronder staan een paar voorbeelden, maar het zijn er echt maar een paar. Er bestaan honderden essentiële oliën, en ze hebben allemaal hun eigen werking, dus zie dit vooral als een eerste kennismaking.

Eén olie, meerdere werkingen

En veel oliën doen niet één ding, maar meerdere tegelijk. Daarom gebruik je de ene olie voor heel verschillende dingen, en is een flesje lavendel bijvoorbeeld nooit voor één klusje in huis.

Hoe komt een olie in je lijf?

Via twee wegen. De eerste is je neus, en die gaat razendsnel. Geur is het enige zintuig dat rechtstreeks binnenkomt in het deel van je hersenen waar gevoel en herinnering zitten, zonder eerst langs het denkende deel te gaan, en daarom kan één luchtje je in een tel terugbrengen naar de keuken van je oma, of je schouders laten zakken voordat je zelf doorhebt waarom.

De tweede weg is via je huid. Heb je je weleens laten masseren door iemand die met natuurlijke producten werkt, dan herken je het vast, je spieren laten sneller los en je voelt je na afloop echt ontspannen. Dat komt doordat de deeltjes van een essentiële olie zo klein zijn dat ze door je huid heen gaan, en na een massage met lavendelolie is de belangrijkste geurstof van lavendel binnen een paar minuten in je bloed terug te vinden. Daarom werkt een olie in een massage of een lotion op veel meer dan alleen de plek waar je hem smeert.

Waarom maakt een aromatherapeut een mengsel voor jou?

Je kunt het een beetje vergelijken met de huisarts. Kom je met huiduitslag, dan krijg je ook niet zomaar een crème uit de kast mee, die kijkt eerst wat er aan de hand is en kiest dan de crème die daarbij past. Zo werkt een aromatherapeut ook, die begint niet bij de olie maar bij jou, hoe slaap je, waar zit de spanning, hoe voelt je huid, wat speelt er op dit moment, en pas daarna kies je twee of drie oliën die samen passen bij wat iemand nodig heeft. Die meng je met een vette plantenolie, zoals amandelolie of jojobaolie, en zo krijgt ieder zijn eigen mengsel.

Dat idee komt van Marguerite Maury, een Oostenrijkse biochemicus die in Frankrijk werkte en in de jaren vijftig als een van de eersten essentiële oliën in de massage gebruikte, met voor elke klant een eigen mengsel. Het woord aromatherapie zelf is ouder, dat komt van de Franse scheikundige René-Maurice Gattefossé, over wie je meer leest in het artikel over essentiële oliën. En de Franse legerarts Jean Valnet gebruikte de oliën daarna bij de verzorging van wonden, waardoor ze ook in de zorg serieus genomen werden.

Wat zag ik in mijn massagepraktijk?

In mijn massagepraktijk merkte ik al snel dat de olie minstens zo belangrijk was als mijn handen. Mensen kwamen binnen met een stijve nek of pijnlijke schouders, en in het gesprek vooraf bleek vaak dat het niet alleen om die nek ging, maar dat ze slecht sliepen, het al weken druk hadden, of nergens meer aan toekwamen. Dan koos ik niet alleen een olie voor de spieren, maar ook iets voor het hoofd, en geloof me, dat zag je aan hoe iemand na afloop weer van de tafel kwam.

Wat kun je er zelf thuis mee?

Je hoeft geen aromatherapeut te zijn om er thuis mee aan de slag te gaan, er is van alles wat je zelf kunt maken en doen. Een paar mogelijkheden om mee te beginnen.

Waar let je op?

Natuurlijk betekent niet dat alles altijd en bij iedereen kan. Doe essentiële olie niet puur op je huid, met lavendel als uitzondering, maar meng hem met een plantenolie of gebruik een product waar hij al in verwerkt is. Bij kinderen en als je zwanger bent, ben je altijd voorzichtiger, en sommige oliën mogen dan zelfs helemaal niet gebruikt worden, dus overleg eerst met een aromatherapeut voordat je zelf gaat mengen. Eucalyptus gebruik je bij een kind sowieso niet, daar kies je een andere olie voor, en pepermunt hoort niet in de buurt van het gezicht van een klein kind.

Ga je zelf met oliën aan de slag om op je huid te gebruiken, zorg dan dat je zeker weet dat het een echte, natuurlijke essentiële olie is. In de winkel staan ook geuroliën die in een laboratorium gemaakt zijn, en die lijken op het eerste gezicht sprekend op elkaar. Op een flesje essentiële olie staat altijd de Latijnse naam van de plant, maar ook dat is niet altijd genoeg om zeker te weten dat er echt alleen de plant in zit. Wil je weten welke oliën echt natuurlijk zijn, neem dan even contact met me op.

Na citrusolie op je huid ga je beter niet meteen in de felle zon zitten, want dan kan je huid verkleuren. Ook katten zijn gevoelig voor essentiële oliën, dus laat geen olie verdampen in een kleine ruimte waar je kat niet weg kan. En raakt je huid rood of gaat hij jeuken, stop er dan mee, want ook iets natuurlijks valt niet bij iedereen goed.

Aromatherapie is dus geen geurtje, het is werken met de stoffen uit de plant zelf, en de geur is alleen het deel dat je als eerste merkt.

Wil je meer weten over wat natuurlijke verzorging met je huid en haar doet? In mijn gratis e-book lees je het hele verhaal.

Bronnen
Maury, M. (1961), Le capital jeunesse
Gattefossé, R.-M. (1937), Aromathérapie
Valnet, J. (1964), Aromathérapie
Jäger, W. e.a. (1992), opname van lavendelolie via de huid tijdens massage, Journal of the Society of Cosmetic Chemists
Herz, R. (2009), geur, emotie en het limbisch systeem, International Journal of Neuroscience
Cineol (eucalyptol) bij luchtwegaandoeningen, overzichtsartikel, Česká a slovenská farmacie (2024)
Tisserand, R. & Young, R. (2014), Essential Oil Safety, 2e druk