Wat zijn essentiële oliën eigenlijk?

Wat is een essentiële olie nou eigenlijk?

Een plant heeft van alles om zich te beschermen, doornen, een dikke bast, een waslaagje op zijn blad of bittere stoffen waar dieren van af blijven, en geurstoffen horen daar ook bij. Die maakt hij in de bloemen, in de bladeren, in de schil, de bast of de wortel, om insecten te lokken die hem bestuiven, om schimmels, bacteriën en vraat op afstand te houden, en om zich te herstellen als hij beschadigd raakt. Wrijf je een blaadje munt of rozemarijn tussen je vingers, dan ruik je die stoffen meteen, en dat is precies wat er in een flesje essentiële olie zit, alleen dan heel geconcentreerd.

En in die geur zitten ook de werkzame stoffen van de plant, zoals linalool in lavendel, menthol in pepermunt en citral in citroengras, stoffen die de plant helpen om gezond te blijven en zich te herstellen. Die doen ook voor jou iets, voor je huid, je haar en hoe je je voelt, en daarom is een essentiële olie zoveel meer dan een lekker geurtje.

De naam etherische olie zegt eigenlijk al iets over hoe het werkt, want etherisch betekent vluchtig. Een essentiële olie kan best een vlek geven op je kleding of je tafelkleed, maar hij verdampt ook, en juist daardoor ruik je hem zo goed. Essentieel komt van het Engelse essential oil, en in Nederland zie je ze vaak allebei voorbijkomen, maar er wordt hetzelfde mee bedoeld.

Wat doen essentiële oliën nog meer dan ruiken?

Juist dit is waarom ik er ooit mee ben gaan werken. Een essentiële olie ruikt niet alleen lekker, hij doet ook echt iets, voor je huid, je haar en hoe je je voelt, en dat is geen gevoel of oud bijgeloof, dat is uitgebreid onderzocht. Hieronder een paar voorbeelden.

Hoe komt de geur uit de plant?

De meeste oliën worden gewonnen in een grote ketel, vroeger altijd van koper. De bloemen of bladeren gaan erin, de ketel gaat dicht en er wordt stoom doorheen geleid. Door de hitte springen de kleine oliekliertjes in de plant open, en de olie komt als damp vrij en gaat met de stoom mee.

Die damp gaat door een gekoelde buis, de koeler, en wordt daar weer vloeibaar. Wat eruit druppelt is een mengsel van water en olie, en omdat olie en water niet mengen, drijft de essentiële olie bovenop. In een speciale scheidingsfles, de Florentijnse fles, wordt de olie er zo vanaf gehaald. Het water dat overblijft wordt niet weggegooid. Dat heet hydrolaat, of bloemenwater, en daar zit nog een klein beetje van de plant in, rozenwater en lavendelwater zijn daar de bekendste voorbeelden van.

Zo wordt lavendelolie uit de bloemen gewonnen, citroengras en pepermunt uit de bladeren, en bij jeneverbes worden de rijpe bessen eerst geplet en daarna gedestilleerd. Bij citrusvruchten gaat het anders, want daar zit de olie in kleine kliertjes in de schil, en die wordt er koud uitgeperst, zonder warmte. Dat ken je eigenlijk al, want als je een sinaasappel pelt en er spat een fijn nevelje van de schil, dan ruik je precies dat. Zo wordt de olie van zoete sinaasappel en limoen gemaakt.

Waarom staan er woorden als linalool en limonene op het etiket?

Draai je een fles handzeep om, dan zie je achteraan vaak woorden als linalool, limonene, citral of geraniol, en dat ziet er al snel uit als scheikunde waar je liever niet aan denkt. Maar bij natuurlijke verzorging zitten die stofjes gewoon van nature in de essentiële olie. Europa wil dat ze boven een kleine hoeveelheid apart op het etiket staan, omdat een enkeling er gevoelig voor is, en dat geldt voor een natuurlijke olie net zo goed als voor een nagemaakte geur. Zie je ze bij Highland Soap staan, dan weet je dus waar ze vandaan komen.

Waarom horen essentiële oliën in natuurlijke verzorging?

Natuurlijke verzorging zonder essentiële olie zou eigenlijk nergens naar ruiken. Zeep, sheaboter en plantaardige oliën hebben van zichzelf nauwelijks een geur, of een beetje een vettige, en de mooiste manier om een natuurlijk product lekker te laten ruiken is met de geur van de plant zelf. En die geur is al heel wat, want daar begint het plezier van verzorging mee, maar geur is niet het enige positieve.

Met die geur komen namelijk ook de werkzame stoffen mee. In een handzeep of een shampoo zit de olie verdund, precies in de hoeveelheid waarin hij veilig en prettig is, en zo krijg je elke dag een klein beetje van wat de plant kan, zonder dat je zelf iets hoeft te mengen of af te meten. In de lijn Gardeners zitten tea tree en lavendel, voor handen die de hele dag in de aarde zitten, en in de shampoo van Lemongrass & Ginger werken citroengras en gember samen tegen roos.

En dan is er nog het moment zelf. Elke keer dat je je handen wast of onder de douche staat, adem je de geur in, en die gaat rechtstreeks naar het deel van je hersenen waar je gevoel zit. Zo wordt iets wat je toch al tien keer per dag doet, ongemerkt een klein moment van rust of juist van energie, en dat is voor mij precies waarom natuurlijke verzorging zoveel meer is dan schoonmaken.